Hamulce rowerowe – jakie najlepsze ?

Czysto teoretycznie hamulec to urządzenie mechaniczne służące do zmniejszania prędkości lub zatrzymywania ruchomych, najczęściej obrotowych elementów mechanizmów, czyli – w przypadku rowerów – kół. Działanie hamulców polega na przejęciu energii kinetycznej urządzenia i rozproszeniu jej. Hamulec, wraz z układem sterowania, tworzy układ hamulcowy. Czy da się żyć bez hamulca ? Zapraszamy do nas po ostre koło 🙂

Wszystkie hamulce, jakie obecnie używa się w rowerach, należą do typu hamulców ciernych. Niemniej w ich obrębie można wymienić różnego typu rozwiązania konstrukcyjne, różniące się stopniem komplikacji i dające różne osiągi pod względem skuteczności i niezawodności. Pośród hamulców rowerowych wyróżniamy:

Hamulce rowerowe – rodziny

  • systemy pedałowe (np. torpedo, czyli tzw. „hamulec w pedałach”) – to stosunkowo dawny system hamulcowy, łączący elementy hamulców z napędem. W systemie pedałowym hamulec znajduje się w tylnej piaście i uruchamiany jest poprzez kręcenie pedałami w stronę odwrotną do napędzającej (czyli, prościej mówiąc, „do tyłu”). Hamulec ten stosowany jest w wielu rowerach bez przerzutek – przede wszystkim miejskich i dziecięcych, składakach, a także w niektórych piastach wielobiegowych. Taki system jest odporny na warunki pogodowe, jednak siła hamowania może być niewystarczająca przy większych prędkościach, a przy zerwaniu łańcucha hamulec przestaje działać;
  • mechaniczne systemy ręczne – to najpowszechniejszy układ hamulcowy montowany w rowerach. Uruchamia się go za pomocą klamek, które wprawiają w ruch linki stalowe, te zaś aktywują urządzenia blokujące koła. W tych systemach hamowanie odbywa się poprzez zaciskanie się okładzin na bocznej powierzchni obręczy koła. Z czasem powierzchnie te ulegają wytarciu i konieczna jest ich wymiana, która jednak nie jest zbyt kosztowna. Po zabrudzeniu klocków lub nawet ich zamoczeniu drastycznie zmieniają się warunki hamowania – w skrajnych sytuacjach, takich jak błoto czy śnieg, hamulce te mogą nawet całkowicie przestać działać. Ich sprawność spada także w wypadku skrzywienia obręczy koła.

Hamulce rowerowe mechaniczne (systemy z linkami) – rodzaje

W takich konstrukcjach elementami blokującymi koła mogą być:

  • Szczęki – od których pochodzi też nazwa hamulców szczękowych, to mechanizm składający się między innymi z okładziny ciernej, która zaciska się na obręczy koła. Ze względu na długą historię i powszechność użycia mamy na rynku wiele rozwiązań, takich jak:
  1. V-brake – tego typu hamulce są jednym z najczęściej spotykanych rozwiązań w rowerach górskich oraz trekkingowych. V-brake’i mocowane są do piwotów, umieszczonych na ramie oraz widelcu. Składają się z dwóch ramion, do których przykręcone są klocki hamulcowe. Po wciśnięciu klamki, klocki dociskają obręcz, a ramiona tworzą odwróconą literę V, od której wzięła się ich nazwa;
  2. Dual Pivot – montowane oryginalnie w rowerach szosowych. Montuje się je wyżej w jednym punkcie na piwocie, dzięki czemu nie rozpychają widełek ani widelca. Ich zaletą jest większa swoboda modulowania siły hamowania. Najczęściej wykorzystywany przez nas model w naszych własnych rowerach.
  3. U-brake – obecnie używane są najczęściej w rowerach BMX. Kiedyś były częściej spotykane, ale zostały wyparte przez nowsze typy hamulców o lepszej sile hamowania;
  4. Cantilever – w hamulcach cantilever ramiona również są przykręcone do piwotów znajdujących się na widelcu oraz ramie. Krótka linka łączy oba ramiona, a do niej, za pomocą specjalnego kowadełka, przymocowana jest właściwa linka naciągająca. Ze względu na słabą siłę hamowania, obecnie rozwiązanie to jest rzadko spotykane (ale jeśli chcemy zmieścić szerszą oponę i błotnik jest czasem niezbędne). Cantilevery zostały wyparte przez v-brake;

Hamulce rowerowe mechaniczne (systemy z linkami) – rodzaje ciąg dalszy…

Pozostałe elementy blokujące koła to:

  • Tarcze – zamocowane na piaście, na których zaciskają się okładziny – klocki (hamulce tarczowe mechaniczne). Hamulce tego typu nie mają wad hamulców szczękowych – zapewniają niezawodną pracę niezależnie od warunków pogodowych i stanu obręczy koła. Cechują się dużą siłą i precyzją hamowania. Niestety ich konstrukcja jest bardziej złożona i cięższa. Podstawowym problemem w hamulcach tarczowych jest konieczność szybkiego odprowadzania wytwarzanego ciepła, stąd skomplikowana konstrukcja i odpowiednie materiały. Przekłada się to na wyższą cenę tego typu hamulców i ich niepopularność wśród rowerów miejskich. Używa się ich natomiast w rowerach górskich, zwłaszcza tych przeznaczonych do zjazdu. W rowerach szosowych stosuje się obecnie hamulce tarczowe wykonane z lekkich metali, aby hamulec nie obciążał przesadnie roweru. Trzeba jednak zwrócić uwagę na malejącą popularność hamulców mechanicznych, które zastępowane są coraz częściej hydraulicznymi. Jedynie hamulce mechaniczne z wyższej półki cenowej mogą dawać osiągi lepsze, niż niejedne hydrauliczne;
  • Rolki – działają na zasadzie bębna – rolki znajdujące się w bębnie naciskają na jego powierzchnię podczas hamowania (hamulce rolkowe). Hamulce rolkowe wyposażone są również w radiatory, które do złudzenia przypominają tarcze hamulcowe – mają one na celu odprowadzanie ciepła z wnętrza hamulca. Ich konstrukcja jest przy tym szczelnie zamknięta, dzięki czemu wykazuje odporność na wodę i brud. Okazuje się jednak wrażliwa na przegrzewanie, zwłaszcza przy długich zjazdach (stąd nie stosuje się ich w rowerach górskich). Hamulce są też skomplikowane w budowie i naprawie. Najczęściej spotkamy je w rowerach miejskich;
  • Bębny hamulcowe – będące integralną częścią piast i działające poprzez dociskanie okładzin ciernych do wnętrza bębna (hamulce bębnowe). Pod względem konstrukcji przypominają hamulce bębnowe montowane w motocyklach czy samochodach. W rowerach ich wadą okazuje się większa masa oraz konstrukcja skomplikowana na tyle, że uniemożliwia samodzielną konserwację. Choć zapewniają dużo mniejszą siłę hamowania od modeli tarczowych i niektórych szczękowych, są odporne na oddziaływanie warunków zewnętrznych i rzadko się psują. Obecnie ich popularność maleje, choć pojawiają się jeszcze w rowerach miejskich;
  • Hydrauliczne systemy ręczne – również składają się z klamek, szczęk, tarcz lub bębnów, jednak w ich przypadku przekazywanie sterowania odbywa się nie za pomocą linek, lecz przewodów hydraulicznych. Zaciskanie się elementów hamujących odbywa się tu na skutek zmian ciśnienia płynu hamulcowego, następującego w wyniku poruszania dźwignią klamek. Dobrej klasy hamulce hydrauliczne przewyższają jakością pracy hamulce mechaniczne, jednak są droższe i trudne w naprawie. Mimo wszystko zyskują coraz większą popularność, zwłaszcza w modelach rowerów górskich;

Hamulce rowerowe (systemy z hydrauliką) – rodzaje

Ze względu na złożoność technlogii a co za tym idzie ceny wybór siłą rzeczy jest mniejszy, mamy systemy:

  • Szczękowe hydrauliczne – działają na podobnej zasadzie, jak V-brake, tylko zamiast stalowej linki  mamy przewód z płynem hamulcowym. Są dużo mocniejsze od hamulców V-brake, mają dużą siłę hamowania, jednak okazują się przy tym ciężkie i dość kosztowne. Używa się ich np. w tandemach, ale także w rowerach trekkingowych. Zdarzają się też w rowerach górskich.
  • Tarczowe hydrauliczne – po naciśnięciu klamki hamulca zwiększa się napór płynu hamulcowego, co wywiera nacisk na tłoczki. W efekcie następuje przesunięcie okładzin do tarczy. Płynem hamulcowym może być albo zwykły olej mineralny, albo olej DOT. Siła hamowania tego typu hamulców jest większa od mechanicznych. Na dodatek płynniej dopasowują się do aktualnych warunków. Wadą tego mechanizmu jest jego złożoność, która utrudnia serwisowanie i uniemożliwia samodzielne naprawy.

Hamulce rowerowe – podsumowanie

Przy zakupie nowego roweru warto zwrócić uwagę na rodzaj zastosowanych hamulców. Hamulce v-brake są jednym z najczęściej spotykanych rozwiązań w rowerach górskich oraz trekkingowych. W rowerach górskich kosztujących powyżej dwóch tysięcy złotych stosowane są zwykle hamulce tarczowe. W rowerach szosowych – hamulce typu Dual Pivot. Niestety podczas zakupu roweru często nie mamy możliwości wyboru hamulców i musimy decydować się na rodzaj montowany fabrycznie. Jednak wybór producenta jest często wynikiem wieloletniego doświadczenia dającego możliwość właściwego dopasowania go do typu roweru.

Jeśli chcemy zmodernizować hamulce w posiadanym rowerze, musimy pamiętać o kompatybilności – chcąc zmienić np. hamulce V-brake na tarczowe, trzeba mieć piasty z mocowaniem na tarczę oraz miejsce do przykręcenia zacisków na ramie i widelcu. Jeśli zależy nam na niezawodności w każdych warunkach pogodowych, powinniśmy wybrać hamulce tarczowe. Większą siłę hamowania i modulację będą miały te hydrauliczne, jednak w razie awarii nie naprawimy ich w trasie. Jeśli zależy nam na lekkości sprzętu, np. podczas jazdy górskiej, powinniśmy się zastanowić nad rozwiązaniem szczękowym, np. v-brake, musimy się jednak liczyć z częstymi wymianami klocków i niebezpieczeństwem podczas jazdy w deszczu czy po błotnistej nawierzchni. Jeśli chcemy natomiast na długo zapomnieć o serwisowaniu hamulców, czyszczeniu czy wymianie klocków i zależy nam na odporności na wodę i błoto (np. przy jeździe miejskiej), idealnym rozwiązaniem będą hamulce rolkowe, dające odpowiednią siłę hamowania przy wysokiej bezawaryjności.

Decydując się na jakikolwiek rodzaj hamulców, należy pamiętać, by były one dobre jakościowo. Od tego elementu zależy nasze bezpieczeństwo, więc nie warto oszczędzać, wybierając tanie rozwiązania – w tym wypadku liczy się niezawodność urządzenia!. Pamiętajmy przy tym, że serwisowanie hamulców drogie nie jest (poza ew. naprawą systemów hydraulicznych)

Jeden komentarz do “Hamulce rowerowe – jakie najlepsze ?

  1. Janusz Żebrowski pisze:

    Jeśli się inspirowaliśmy to raczej podświadomie. Nie zdarza się nam przepisywać tekstów z internetu, Choć (mimo, że sam jestem podpisany) nie wszystkie wpisy są mojego wyłącznego autorstwa także jeśli ma Pan konkretne uwagi odnośnie oryginalności materiału – proszę o wskazanie na maila (są na naszej stronie adresy). Dzięki za czujność !

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Skontaktuj się z nami bezpośrednio albo podaj numer telefonu lub adres e-mail, odpiszemy jak najszybciej byś niebawem wsiadł na wymarzony rower:

Antymateria - Mokotów:
Tel: 601-296-388

Polityka prywatności