Hamulce rowerowe – jakie najlepsze ?

Hamulce rowerowe

Teoria jest prosta: hamulce rowerowe to urządzenia mechaniczne, służące do zmniejszania prędkości lub zatrzymywania ruchomych, najczęściej obrotowych, elementów mechanizmów, czyli – w przypadku rowerów – kół. Działanie hamulców polega na przejęciu energii kinetycznej urządzenia i rozproszeniu jej. Hamulec, wraz z układem sterowania, tworzy układ hamulcowy. Trudności pojawiają się przy różnorodności typów, aplikacji, skuteczności itp.

Hamulce rowerowe – rodziny

W rowerach stosuje się wyłącznie hamulce cierne, przy czym współczesne rozwiązania różnią się od siebie znacząco konstrukcją, stopniem komplikacji i niezawodności oraz skutecznością. Wśród hamulców rowerowych wymienić można:

  • systemy pedałowe (np. torpedo, czyli tzw. „hamulec w pedałach”) – są to układy, w których hamulec znajduje się w tylnej piaście, a samo hamowanie odbywa się poprzez zablokowanie pedałów lub kręcenie nimi do tyłu. W takich systemach elementy hamulców i napędu są częściowo wspólne, a za hamowanie odpowiada konstrukcja układu napędowego. Hamulec ten stosowany jest w wielu rowerach bez przerzutek – przede wszystkim miejskich i dziecięcych, składakach, a także w niektórych piastach wielobiegowych. Taki system jest odporny na warunki pogodowe, jednak siła hamowania może być niewystarczająca przy większych prędkościach, a przy zerwaniu łańcucha hamulec przestaje działać.
  • mechaniczne systemy ręczne – w dzisiejszych czasach jest to najczęściej spotykany układ hamulcowy w rowerach. Hamowanie rozpoczyna się poprzez pociąganie klamek, co powoduje ruch stalowych linek, które uruchamiają odpowiednie urządzenia blokujące koła. W tych systemach hamowanie odbywa się poprzez zaciskanie się okładzin na bocznej powierzchni obręczy koła. Z czasem powierzchnie te ulegają wytarciu i konieczna jest ich wymiana, która jednak nie jest zbyt kosztowna. Po zabrudzeniu klocków lub nawet ich zamoczeniu, drastycznie zmieniają się warunki hamowania – w skrajnych warunkach, takich jak błoto czy śnieg, hamulce te mogą nawet całkowicie przestać działać. Ich sprawność spada także w wypadku skrzywienia obręczy koła. W takich konstrukcjach elementami blokującymi koła mogą być:
  • szczęki – posiadające okładziny cierne, zaciskające się na obręczy (hamulce szczękowe)

Hamulce rowerowe mechaniczne – rodzaje

V-brake – Hamulce v-brake są jednym z najczęściej spotykanych rozwiązań w rowerach górskich oraz trekkingowych. V-brake’i mocowane są do piwotów, umieszczonych na ramie oraz widelcu. Składają się z dwóch ramion, do których przykręcone są klocki hamulcowe. Po wciśnięciu klamki, klocki dociskają obręcz, a ramiona tworzą odwróconą literę V, od której wzięła się ich nazwa.

Szosowe Dual Pivot – stosowane w rowerach szosowych, m.in. ze względu na łatwiej modulowaną siłę hamowania, aerodynamikę oraz fakt, że nie rozpychają widełek i widelca, ponieważ są montowane wyżej w jednym punkcie na piwocie.

U-brake – obecnie używane są najczęściej w rowerach BMX. Kiedyś były częściej spotykane, ale zostały wyparte przez nowsze typy hamulców o lepszej sile hamowania.

Cantilever – W hamulcach cantilever ramiona również są przykręcone do piwotów, znajdujących się na widelcu oraz ramie. Krótka linka łączy oba ramiona, a do niej, za pomocą specjalnego kowadełka, przymocowana jest właściwa linka naciągająca. Ze względu na słabą siłę hamowania, obecnie rozwiązanie to jest rzadko spotykane (zdarza się w najtańszych rowerach). Cantilevery zostały wyparte przez v-brake.

  • tarcze – zamocowane na piaście, na których zaciskają się okładziny – klocki (hamulce tarczowe mechaniczne). Hamulce tego typu nie mają wad hamulców szczękowych – zapewniają niezawodną pracę niezależnie od warunków pogodowych i stanu obręczy koła. Dodatkowo, zapewniają większą siłę hamowania oraz umożliwiają precyzyjniejsze jej dozowanie. Są one jednak bardziej skomplikowane i cięższe – konstrukcja i materiał tarcz muszą umożliwiać szybkie odprowadzanie ciepła, wzmocnieniu musi też ulec konstrukcja piasty, do której mocuje się tarcze. Wszystko to powoduje, że hamulce tarczowe są znacznie droższe od szczękowych – ze względu na to, nie są one stosowane w rowerach miejskich. Używa się je w rowerach górskich, zwłaszcza tych, przeznaczonych do zjazdu. W rowerach szosowych stosuje się obecnie hamulce tarczowe, wykonane z lekkich metali, aby hamulec nie obciążał przesadnie roweru. Hamulce mechaniczne są coraz rzadziej spotykane i wypierane przez hydrauliczne. Wyjątkiem są hamulce mechaniczne z wyższej półki – droższe i lepsze jakościowo niż niejedne hamulce hydrauliczne.
  • rolki – działają na zasadzie bębna – rolki, znajdujące się w bębnie, naciskają na jego powierzchnię podczas hamowania (hamulce rolkowe). Hamulce rolkowe wyposażone są również w radiatory, które do złudzenia przypominają tarcze hamulcowe – mają one na celu odprowadzanie ciepła z wnętrza hamulca. Ich konstrukcja jest przy tym szczelnie zamknięta, dzięki czemu wykazuje odporność na wodę i brud. Okazuje się jednak wrażliwa na przegrzewanie, zwłaszcza przy długich zjazdach (stąd nie stosuje się ich w rowerach górskich). Hamulce są też skomplikowane w budowie i naprawie. Najczęściej spotkamy je w rowerach miejskich.
  • bębny hamulcowe – będące integralną częścią piast i działające poprzez dociskanie okładzin ciernych do wnętrza bębna (hamulce bębnowe). Konstrukcyjnie są podobne do hamulców bębnowych, stosowanych w innych pojazdach. W rowerach ich wadą okazuje się większa masa od masy hamulców szczękowych i bardziej skomplikowana konstrukcja, która uniemożliwia ich konserwację w warunkach domowych. Choć zapewniają dużo mniejszą siłę hamowania od modeli tarczowych i niektórych szczękowych, są one odporne na warunki atmosferyczne, długowieczne i mało awaryjne. Stosowane są głównie w rowerach miejskich, choć obecnie ich popularność spada.

Hamulce rowerowe hydrauliczne – rodzaje

Hydrauliczne systemy ręczne – również składają się z klamek, szczęk, tarcz lub bębnów, jednak w ich przypadku przekazywanie sterowania odbywa się nie za pomocą linek, lecz przewodów hydraulicznych. Zaciskanie się elementów hamujących powstaje tu na skutek zmian ciśnienia płynu hamulcowego, następującego w wyniku poruszania dźwignią klamek. Dobrej klasy hamulce hydrauliczne zapewniają znacznie lepszą pracę niż hamulce mechaniczne – są one jednak kosztowniejsze i znacznie trudniejsze w serwisowaniu. Zdają się również mniej odporne na błędy w użytkowaniu. Mimo to, ich popularność rośnie, szczególnie przy rowerach górskich, przeznaczonych do zjazdu.

Szczękowe hydrauliczne – Działają na podobnej zasadzie, jak V-brake, tylko zamiast stalowej linki hamulcowej, mamy przewód z płynem hamulcowym. Są dużo mocniejsze od hamulców V-brake, mają dużą siłę hamowania, jednak okazują się przy tym ciężkie i dość kosztowne. Używa się ich np. w tandemach, ale także w rowerach trekkingowych. Zdarzają się też w rowerach górskich.

Tarczowe hydrauliczne – nacisk na tłoczki wywierany jest poprzez naciśniecie dźwigni hamulca i zwiększenie naporu płynu hamulcowego, znajdującego się w przewodzie, co z kolei powoduje przysunięcie się okładzin do tarczy i w rezultacie zatrzymanie koła. Zależnie od modelu, w przewodzie hamulcowym może znajdować się zwykły olej mineralny lub olej DOT. Hamulce hydrauliczne mają zdecydowanie większą siłę hamowania od mechanicznych oraz płynniej dopasowują się do aktualnych warunków. Niestety, są bardziej wymagające w serwisowaniu i naprawa podczas wyprawy może być niemożliwa.

Przy zakupie nowego roweru, warto zwrócić uwagę na rodzaj zastosowanych hamulców. Hamulce v-brake są jednym z najczęściej spotykanych rozwiązań w rowerach górskich oraz trekkingowych. W rowerach górskich, kosztujących powyżej dwóch tysięcy złotych, stosowane są zwykle hamulce tarczowe. W rowerach szosowych – hamulce typu Dual Pivot. W wielu przypadkach klient może nie mieć wyboru i zostaje „skazany” na określony typ hamulców. Jest to jednak uzasadnione – lata doświadczenia robią swoje i producenci zazwyczaj dobrze dobierają hamulce do typu roweru.

Jeśli chcemy zmodernizować hamulce w posiadanym rowerze, musimy pamiętać o kompatybilności – chcąc zmienić np. hamulce V-brake na tarczowe, trzeba mieć piasty z mocowaniem na tarczę oraz miejsce do przykręcenia zacisków na ramie i widelcu. Jeśli zależy nam na niezawodności w każdych warunkach pogodowych, powinniśmy wybrać hamulce tarczowe. Większą siłę hamowania i modulację będą miały te hydrauliczne, jednak w razie awarii nie naprawimy ich w trasie. Jeśli zależy nam na lekkości sprzętu, np. podczas jazdy górskiej, powinniśmy się zastanowić nad rozwiązaniem szczękowym, np. v-brake, musimy się jednak liczyć z częstymi wymianami klocków i niebezpieczeństwem podczas jazdy podczas deszczu czy po błotnistej nawierzchni. Jeśli chcemy natomiast na długo zapomnieć o serwisowaniu hamulców, czyszczeniu, czy wymianie klocków i zależy nam na odporności na wodę i błoto (np. przy jeździe miejskiej), idealnym rozwiązaniem będą hamulce rolkowe, dające odpowiednią siłę hamowania przy wysokiej bezawaryjności.

Decydując się na jakikolwiek rodzaj hamulców, należy pamiętać, by były one dobre jakościowo. Od tego elementu zależy nasze bezpieczeństwo, więc nie warto oszczędzać, wybierając ekstremalnie tanie rozwiązania – w tym wypadku liczy się niezawodność urządzenia!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *